Các nhà khoa học "hiến kế" phát triển nông nghiệp, nông thôn

Nhiều ý kiến, nhiều giải pháp đã được các nhà khoa học đưa ra trong buổi tọa đàm với lãnh đạo Chính phủ nhằm đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn (NNNT) ở Việt Nam. Ba vấn đề chính được tập trung thảo luận là nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ một cách có hiệu quả; đổi mới quản lý khoa học công nghệ (KHCN) và đào tạo nguồn nhân lực cho nông nghiệp.

Ngày 16/9, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng cùng lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT) đã trực tiếp lắng nghe, trao đổi với những người làm công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực NNPTNT. Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân (NNNTND) là một quá trình lâu dài và có tầm quan trọng đặc biệt, không thể thiếu vắng sự tham gia của các nhà khoa học, nhất là trong giai đoạn nước ta đang tiến hành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa NNNT.

Đổi mới quản lý và chuyển giao KHCN trong nông nghiệp

Đây là vấn đề có nhiều ý kiến cho là rất cần sự đổi mới. Nghị định số 115/2005/NĐ-CP ngày 5/9/2005 của Chính phủ về "Quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập" đã tạo tiền đề đổi mới hoạt động KHCN.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Tống Khiêm cho rằng, trong thời gian qua Chính phủ đã chú trọng đầu tư KHCN cho NNNT. Tuy nhiên, những người làm công tác nghiên cứu khoa học hiện nay vẫn chưa có động lực để cống hiến. Bên cạnh đó, việc đổi mới KHCN, trong đó có chuyển giao công nghệ phải theo hướng một người làm, nhiều người biết nhưng một số nơi vẫn trong tình trạng một người làm và chỉ một số người biết, như vậy sẽ không thực hiện được mục tiêu mở rộng và đưa tiến bộ KHCN vào sản xuất.
Cùng quan điểm trên, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn Đặng Kim Sơn nhấn mạnh, cần phải hình thành chương trình, chiến lược dài hạn cho phát triển KHCN trong NN; mạnh dạn thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm; đồng thời tiến hành quản lý theo sản phẩm...
Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát cũng đã đưa ra một số đề xuất, kiến nghị: Cho làm thí điểm khoán đề tài do ngân sách Nhà nước cấp đến sản phẩm cuối cùng; cho doanh nghiệp cổ phần, tư nhân được tham gia tuyển chọn đề tài, dự án nghiên cứu; cho hợp tác nghiên cứu với nước ngoài theo phương thức mỗi bên đóng góp 50% kinh phí; cho cơ chế người nghiên cứu bán, chuyển nhượng bản quyền các sản phẩm tạo bằng ngân sách Nhà nước và cho làm thí điểm tuyển chọn Viện trưởng, Giám đốc các tổ chức khoa học theo hình thức mở rộng và cạnh tranh (thay vì tuyển chọn trong nội bộ theo quy hoạch).
Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh: "Khoa học công nghệ không phải của riêng ai. Giải quyết vấn đề NNNTND là trọng trách của đội ngũ trí thức nói chung và của các nhà khoa học, giáo dục nói riêng. Làm thế nào để "cởi trói" cho các Viện, các nhà khoa học và giải phóng được sức sản xuất trong NN luôn là câu hỏi lớn. Điều đó đòi hỏi các nhà nghiên cứu khoa học đưa ra những đề xuất giúp Chính phủ có những cơ chế thích hợp tạo ra động lực mới phát triển nông nghiệp nông thôn.

Tập trung đầu tư đào tạo nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng

Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng đề nghị, cần thực hiện 3 bước đột phá trong NNNTND, đó là giải quyết thành công bài toán đưa KHCN vào NNNTND; đào tạo nguồn nhân lực, thu hút nhân lực về địa bàn nông thôn và tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn.
Riêng về đầu tư cơ sở hạ tầng NNNT, Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Văn Bộ cho rằng, nếu giao thông nông thôn tốt thì sẽ không có khái niệm vùng sâu, vùng xa, KHCN sẽ đến được với bà con nông dân.
Hiệu trưởng Trường Đại học Lâm nghiệp Trần Hữu Viên cho rằng, đối với lĩnh vực NN, phát triển nguồn nhân lực KHCN không thuận lợi so với các lĩnh vực khác, do tính hấp dẫn nghề nghiệp giảm dần trong nền kinh tế thị trường. Vì vậy, cần có những chính sách đặc thù trong đào tạo, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với đào tạo...
Viện phó Viện Thú y Trần Thị Hạnh cũng nhấn mạnh, phải xây dựng nguồn nhân lực cho NNNT; đào tạo lại đội ngũ thú y tại xã mặc dù mạng lưới thú y của Việt Nam khá hoàn chỉnh từ Trung ương đến tận địa bàn huyện, xã nhưng hoạt động chưa hiệu quả.
Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng yêu cầu, cần tập trung đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ lâu dài cho NNNT; nghiên cứu, xây dựng chương trình, chiến lược dài hạn, lựa chọn định hướng, mục tiêu và giải pháp cụ thể trong nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao KHCN trong lĩnh vực NNNT. Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tạo mọi điều kiện để các nhà khoa học phát huy sức mạnh trí tuệ góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa NNNT.

Web Chinhphu