Dù cực cách mấy cũng không gọi là khổ

- Thưa ông, mấy khách Việt kiều ở Đông Âu đang tìm hiểu gì về café Thu Hà?

Các anh ở Cộng hòa Séc nói chưa có thương hiệu Việt Nam nào nổi tiếng bên đó, mới chỉ có mì gói Vifon. Họ đang thích xuất café sang đó. Họ nói ta là nước café nhưng giá đắt, chưa hợp lý - không hiểu tại sao. Hạt điều cũng rất tốt, vậy mà không có thương hiệu Việt Nam.

- Cảm giác của ông ra sao khi nghe thông tin đó?

Ngay từ năm 1995, khi là một trong ba đại biểu của Gia Lai với tư cách nông dân sản xuất giỏi đi dự hội nghị ở Hà Nội, tôi đã nói về thiệt thòi lớn của nước ta, xếp nhất nhì về sản lượng café nhưng 90 - 95% là hàng thô. Vốn phải vay ngân hàng, xuất khẩu lai rai. Làm café hòa tan yêu cầu của thế giới lớn, nhưng cũng phải đầu tư máy móc lớn.

Ông vốn là nhà giáo, nay lại nhiều "danh hiệu" quá: nông dân sản xuất giỏi, “người hùng” trang trại, chủ doanh nghiệp, người sành café. Ông có thể giải thích?

Nghề của gia đình mà. Tôi quê nội ở Mũi Né, quê ngoại ở Bắc, vào Pleiku từ 1954. Ông ngoại mở quán café. Cho đến bây giờ chúng tôi đang xây dựng nhà máy ở Gia Lai. Công ty TNHH gồm 10 người của gia đình và 40 nhân viên. Sản lượng mỗi ngày hơn 3 tấn, hàng bán toàn quốc. Xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc, chào hàng qua Mỹ, Na Uy. Nhưng để có sự phát triển này, tôi đã trải qua tất cả các việc của café từ trồng, hái, rang xay chế biến, làm tất. Tôi còn là một chuyên gia cắt cành.

- Người ta nói vườn café nhà ông đẹp như trên phim...

Thế giới trồng café Arabica (ta gọi café mít) không tỉa cành. Café vối Robusta của mình phải tỉa cành mới mới có trái mới. Nước ngoài họ làm công nghiệp, tưới bằng máy bay. Ta phải tạo hình công phu như chăm cây cảnh, kích thích cành mới. Khi cắt cành, có khi tôi nằm dưới đất cắt từng lá một. Hái như trên ti vi quay, hư cành hết. Kể ra vườn tôi cũng đẹp thật (cười), hầu như cảnh café trên VTV1 quay toàn là vườn tôi.

- Ông “nghiện” café và trở nên sành điệu từ bao giờ?

Tôi uống đã 40 năm, từ khi còn trẻ. Bây giờ một ngày cũng phải 5-7 ly. Người uống sành café phải biết café ngon là nguyên chất, không độn. Nhưng uống ở Sài Gòn thì chỉ cảm nhận được 1/3 cái hay của ly café. Sài Gòn nóng, café bỏ đầy đá, ực phát hết ly, uống như giải khát. Đem lên Pleiku thì khác. Ở xứ lạnh ăn cay ra cay, đắng ra đắng. Môi trường yên tĩnh thanh bình, ngồi một mình, chim hót, trời lạnh, khi tôi làm ở vườn trong chòi thấy mặt trời ló, pha ly café. Nhiêu đó là hạnh phúc rồi.

- Là dân sành café, ông thấy thị hiếu thưởng thức của khách thế nào?

Gu tiêu dùng café ở Việt Nam chưa ổn định. Có khi café nguyên chất rất quý đem về miền Tây lại chê dở. Dân nước ngoài uống “gin” như vậy quen rồi. Thành ra phải có nhiều loại cho giới bình dân, trung lưu, cao cấp. Thu Hà được mến mộ vì không pha trộn đậu, bắp, không bị chua, café đắng đậm hơn, thơm hơn.

- Làm café như ông có thấy vất vả lắm không?

Có thời kỳ ở vườn hai tháng không về vì mùa hái quả. Hồi mới làm, trồng một năm, cây có quả chín, tôi hái một quả bọc vào túi, giữ hoài ở nhà. Vất vả lắm, nhưng cũng có giây phút “đã”: đứng dưới làn nước mát của hệ thống tưới. Làm vườn không đi đâu được. Đi 10 ngày vườn khác liền. Cực khổ là phải ăn cá khô mắm ruốc. Nhưng mà sướng, khổ là do mình. Ăn thịt gà có khi thấy khổ, mà ăn mắm ruốc có khi lại sướng. Khổ tâm quan trọng chứ lao lực không khổ. Dù cực cách mấy không gọi là khổ.

- Vậy khó nhất là gì, thưa ông?

Tiền đầu tư. 30 tỉ đồng làm được café bột, làm café hòa tan phải 130 tỉ. Chiều nay tôi sẽ đi ngân hàng vay, và nếu xuất khẩu tốt thì khoảng 2 năm trả xong. Ở Gia Lai toàn ngân hàng nhà nước, nay có vài ngân hàng tư nhân. Nhiều năm tôi bứt lên không nổi chỉ vì thiếu vốn.

- Nhưng còn tiếp thị nữa?

Thu Hà có tiếng, một ngày cũng 30 - 40 cuộc điện thoại từ Hà Nội đặt mua hàng, xuất khẩu chưa kể. Nhưng tôi tự thấy lâu nay tôi tiếp thị yếu. Có vào các hội chợ, lễ hội thế này mới cảm nhận cơ hội lớn.

- Xin cảm ơn ông!

 

Theo Báo Diễn đàn doanh nghiệp điện tử.